Ιερατείες

Θεά Αφροδίτη

 

Θεά Αφροδίτη

Η «ερώτων μήτηρ» Θεά Αφροδίτη, είναι θυγατέρα του Διός και της Διώνης (της πρωτοδωρικής αρσενικής και θηλυκής δηλαδή πλευράς του ύπατου Θεού) σύμφωνα με τη θεσσαλική και ηπειρωτική παράδοση που αναπαράγει και η «Ιλιάδα» (Ε 370), ή αυτογέννητη μέσα από τον αφρό των θαλασσών σύμφωνα με την, επηρεασμένη από τα ανατολικά έθνη, κυπριακή παράδοση, όταν το αίμα του ευνουχισμένου θεού Ουρανού έπεσε στη θάλασσα και την έκανε να αφρίσει, (στη Χιττιτική Θεογονία, ο Κουμάρτι επιτίθεται στον πατέρα του Άνου και τον ευνουχίζει, ενώ από το αίμα του τελευταίου που πέφτει πάνω στη Γη, αυτή γεννά μια νεαρή Θεά), ή από το αυγό της περιστέρας (κατά την πλατωνική αφήγηση). Το όνομά της ετυμολογείται από το «αφραίνειν», σημαίνει δηλαδή την αναδυομένη από τον αφρό, ενώ κάποια στοιχεία των διαφόρων πλευρών της ελληνικής λατρείας της, που έχουν ανατολίτικη προέλευση με έμφαση σαρκικοερωτική, πέρασαν στον ελλαδικό χώρο μέσω της διαδρομής Πάφος Κύπρου – Κύθηρα – Πελοπόννησος. Η Αφροδίτη νοείται γενικώς ως η φιλική δύναμη που φέρνει σε συνοχή τα αντίθετα, δηλαδή η καρποφόρος και ζωογόνος δύναμη που συντηρεί την αέναο ροή της ζωής («τον ομφαλόν του κόσμου κατέχουσα» σύμφωνα με τον προς αυτήν ύμνο της συλλογής “Papyri Graecae Magicae”).

Η λατρεία της χωρίζεται σε δύο παράλληλους αλλά διαφορετικούς δρόμους. Από τη μία, τιμάται ως ήρεμη προστάτις της οικογενειακής και πολιτικής ζωής (στην Αθήνα τιμήθηκε με την επίκληση «Πάνδημος», ως φροντίζουσα όλον τον λαό), συχνά θεωρούμενη πολιούχος θεά για σειρά ελληνικές πόλεις (λ.χ. Πάφος, Κόρινθος) και κάποιες φορές απεικονιζόμενη οπλισμένη ως «πρόμαχος» (στις Θήβες το Άργος, τη Σπάρτη και τη Σμύρνη). Από την άλλη, τιμάται και ως θεά του πάθους, της  ορμητικότητας (προερχόμενη από την κυματώδη θάλασσα, «Αφρογενής», «Ποντία», «Ποντογενής») και του ερωτισμού. Η συνδυασμένη δύναμη των δύο διαφορετικών της πλευρών εξυψώνει τη Θεά Αφροδίτη σε αυτή καθεαυτή τη Μία, Αληθινή και Συμπαντική Αγάπη και έφορο μίας σειράς συγγενευουσών εννοιών, όπως Ευαισθησία, Γενναιοδώρια, Χαριστικότητα, Φυσική και Πνευματική Ομορφιά (την εκπροσώπιση της τελευταίας μοιράζεται με τις τρεις συνοδούς της, τις Χάριτες).
Στις αν8ρώπινες κοινωνίες, ο ρόλος της Αφροδίτης είναι μέγιστος, αφού «γεννά τα πάντα», εξωθώντας σε συνεύρεση τα δυο φύλλα («Γαμοστόλος» και «Ζεύκτειρα» αποκαλείται στον LV Ορφικό Ύμνο). Μεγάλο ενδιαφέρον, τέλος, παρουσιάζει και η χθόνια πλευρά της θεάς σε κάποιες λατρείες της που την θέλουν προστάτιδα των ψυχών των νεκρών (Αφροδίτη «Μυχεία» και « Ευβούλα», και επίσης «Τυμβαία» στους Δελφούς, «Τυμβωρύχος» στο Άργος, «Μελαινίς» στις Θεσπιές, την Κόρινθο και την Μαντίνεια) ή σε σύνναο λατρεία με την Περσεφόνη (στις Θήβες). Επίσης, και οι λάτρεις της ως βλαστικής θεότητας («Ανθεία») στην Κνωσσό, όπου εορταζόταν και ιδιαίτερη εορτή προς τιμή της, τα λεγόμενα «Ανθεσφόρια», καθώς και «Αφρία» στη θεσσαλική Λάρισα, με επίσης ιδιαίτερη εορτή, τα «Άφρια»).

Αφροδίτη

The Triumph of Venus. 1833. Francesco Podesti Italian. 1800-1895

Ιερά της ζώα και πτηνά ο λαγός (που συμβολίζει την πολυτοκία και τη λαγνεία), η λευκή αίγα, η χελώνα (νόμιμη σχέση), το στρουθί, το λευκό περιστέρι (ανανέωση της ζωής), ο κύκνος (ερωτισμός) και ο ερωδιός (ανανέωση της ζωής, χάρη).
Της θυσίαζαν θηλυκά χοιρίδια, ταύρους, αίγες και λαγούς ή έκαναν αναίμακτες προσφορές ανθέων, αρωμάτων και παγκαρπίες μήλων, λωτών, ροδιών, κυδωνιών και μελιού. Ιερά της φυτά και δένδρα η μυρσίνη (έρωτας και ευτυχία), η παπαρούνα, το ρόδο, ο κισσός, ο ηδύοσμος ο κρίνος, η μηλιά και η άρκευθος (αγριοκυπαρίσι).

Ιερό της χρώμα το τυρκουάζ και εμβλήματά της η σφαίρα του παντός που στα αγάλματά της κρατείται στο δεξί χέρι της θεάς, η μέλισσα  (που απαντάται στην αρχαιότερη συμβολιστική και δηλώνει τον επίσης μαντευτικό ρόλο της Θεάς στην προμυκηναϊκή και μυκηναϊκή λατρεία ως «Πότνοια Μέλισσα») και η περίφημη Ζώνη της, που μπορούσε να σταματήσει ακόμη και αυτούς τους κεραυνούς του Διός (αλληγορία του ότι η αγάπη αποτελεί την υπέρτατη των κοσμικών δυνάμεων και ενεργειών).

Βλάσης Γ. Ρασσιάς - «Περί των Πατρώων Θεών», τόμος πρώτος